W polskiej kuchni cykoria zapiekana z szynką stanowi klasyczne danie, które łączy w sobie delikatną goryczkę warzywa z intensywnym smakiem wędliny. Ta potrawa, znana również w belgijskiej tradycji kulinarnej, zyskała popularność dzięki prostocie przygotowania i komfortowemu charakterowi. Zapiekanka ta doskonale sprawdza się jako lekki obiad lub kolacja, szczególnie w chłodniejsze dni, kiedy potrzebujemy czegoś pocieszającego, ale nieobciążającego. Cykoria, zwana także cykorią sałatową lub endywią, to warzywo o charakterystycznej, wydłużonej główce i białych liściach z żółtymi czubkami. Jej subtelna gorycz świetnie kontrastuje z kremowym sosem beszamelowym i słonym smakiem szynki. Dzisiejszy przepis przedstawia tradycyjną wersję tego dania, wzbogaconą o praktyczne wskazówki, które pomogą osiągnąć idealny rezultat.
25
35
facile
€€
Składniki
Przybory kuchenne
Przygotowanie
1. Przygotowanie cykorii
Napełnij duży garnek wodą i dodaj kostkę bulionu warzywnego. Postaw na dużym ogniu i doprowadź do wrzenia. Tymczasem usuń zewnętrzne, uszkodzone liście cykorii i obetnij ciemne końcówki. Przepłucz główki pod bieżącą wodą. Kiedy woda zacznie się gotować, delikatnie włóż główki cykorii do garnka. Gotuj je przez około 15 minut, aż staną się miękkie, ale nadal będą trzymać kształt. Blanszowanie, czyli krótkie gotowanie w osolonej wodzie, zmniejsza naturalną goryczkę cykorii i przygotowuje ją do dalszej obróbki. Po ugotowaniu odsącz warzywa przez durszlak i zostaw je do ostygnięcia na kilka minut.
2. Owijanie cykorii szynką
Gdy cykoria lekko ostygnie, delikatnie odciśnij z każdej główki nadmiar wody, przyciskając ją łyżką do ścianki durszlaka. Uważaj, aby nie rozgniatać warzyw. Pokrój szynkę na 8 cienkich plastrów. Jeśli używasz szynki z puszki, pokrój ją na odpowiednie plastry o wymiarach pozwalających owinąć całą główkę cykorii. Weź jedną główkę cykorii i owijaj ją plastrkiem szynki, zaczynając od podstawy i kierując się ku czubkowi. Powtórz tę czynność z pozostałymi główkami. Przygotowane rulony ułóż obok siebie na talerzu.
3. Przygotowanie sosu beszamelowego
W średnim rondlu roztop masło na małym ogniu. Kiedy masło się rozpuści, dodaj mąkę i intensywnie mieszaj trzepaczką przez około 2 minuty. Ta mieszanka nazywa się zasmażką i stanowi bazę dla sosu. Zasmażka powinna przybrać jasnobeżowy kolor, ale nie może przypalić się ani przybrać ciemnego koloru. Stopniowo dodawaj mleko, ciągle mieszając, aby uniknąć powstania grudek. Wlewaj mleko małymi porcjami, za każdym razem dokładnie mieszając, zanim dodasz kolejną porcję. Kiedy wszystko mleko zostanie dodane, zwiększ ogień do średniego i gotuj sos, ciągle mieszając, aż zgęstnieje. Powinno to zająć około 5-7 minut. Dopraw sos szczyptą soli, pieprzu białego i gałką muszkatołową. Gałka muszkatołowa to aromatyczna przyprawa, która podkreśla kremowy smak sosu beszamelowego.
4. Zapiekanie dania
Nagrzej piekarnik do temperatury 180 stopni Celsjusza w trybie termoobiegu. Lekko posmaruj naczynie żaroodporne masłem lub olejem, aby zapobiec przypaleniu się zapiekanki. Ułóż w naczyniu rulony z cykorii owinięte szynką, układając je obok siebie w jednej warstwie. Wlej przygotowany sos beszamelowy na rulony, starając się równomiernie pokryć wszystkie główki. Posyp całość tartym serem żółtym. Ser podczas pieczenia stopi się i utworzy apetyczną, złocistą skórkę. Wstaw naczynie do nagrzanego piekarnika i piecz przez około 25-30 minut, aż ser się zarumieni, a sos zacznie bulgotać na brzegach naczynia.
5. Finalizacja i podawanie
Wyjmij zapiekankę z piekarnika i zostaw ją na kilka minut, aby lekko ostygła. To pozwoli sosowi nieco zgęstnieć i ułatwi porcjowanie. Każdą porcję powinny stanowić dwie główki cykorii z szynką. Delikatnie przełóż je szpatułką na talerze, dbając o to, aby nie rozpadły się. Polej dodatkowym sosem z naczynia. Danie można podawać jako samodzielny posiłek lub z dodatkiem gotowanych ziemniaków albo ryżu.
Wskazówka szefa kuchni
Aby zmniejszyć naturalną goryczkę cykorii, po ugotowaniu możesz przeciąć każdą główkę wzdłuż i usunąć niewielki, twardy rdzeń znajdujący się u podstawy. To właśnie w nim koncentrują się substancje odpowiedzialne za gorzki smak. Jeśli wolisz bardziej intensywny smak, dodaj do sosu beszamelowego łyżeczkę musztardy Dijon. Sos możesz przygotować dzień wcześniej i przechowywać w lodówce pod folią spożywczą, co zaoszczędzi czas podczas przygotowywania obiadu. Przed użyciem wystarczy go podgrzać, dodając odrobinę mleka, jeśli zgęstniał.
Wino białe do cykorii zapiekanej
Do tego delikatnego, kremowego dania idealnie pasuje wytrawne wino białe o świeżym charakterze. Doskonałym wyborem będzie Chardonnay z regionu Burgundii, które swoją maślaną nutą podkreśli kremowość sosu beszamelowego. Alternatywnie można sięgnąć po Sauvignon Blanc z Doliny Loary, którego żywa kwasowość zrównoważy bogactwo dania i odświeży podniebienie. Dla miłośników win mineralnych polecam Chablis, którego chłodny, kamienny charakter doskonale komponuje się z subtelną goryczką cykorii. Wino powinno być podawane schłodzone do temperatury 8-10 stopni Celsjusza.
Dodatkowa informacja
Cykoria zapiekana z szynką, znana po francusku jako endives au jambon, to danie wywodzące się z kuchni belgijskiej i północnofrancuskiej. Powstało prawdopodobnie w XIX wieku, kiedy to cykoria sałatowa została przypadkowo odkryta przez belgijskiego rolnika Jana Lammensa. Legenda głosi, że warzywo wyrosło w ciemnej piwnicy z korzeni cykorii pospolitej, które rolnik tam przechowywał. Białe, delikatne liście szybko zyskały popularność w całej Europie. Tradycyjnie danie to przygotowywano w okresie zimowym, kiedy dostępność świeżych warzyw była ograniczona. Cykoria, będąca warzywem sezonowym dostępnym od października do kwietnia, idealnie nadawała się do zapiekanek. W Belgii i północnej Francji potrawa ta jest tak popularna, że niemal każda rodzina ma swoją własną, nieco zmodyfikowaną wersję przepisu. Niektórzy dodają do sosu beszamelowego odrobinę tartego sera gruyère, inni wzbogacają danie o béchamel z dodatkiem śmietany. W Polsce cykoria zapiekana zyskała popularność w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku, stając się symbolem eleganckiej, ale prostej kuchni domowej.



